ภาพประวัติศาสตร์ กว่า ๑๔๘ ปีที่แล้ว

ภาพหมู่พระมหาเถรานุเถระ ที่ได้รับพระมหากรุณาธิคุณโปรดเกล้าฯ
อาราธนาให้เข้าร่วมในการพระราชพิธีทรงผนวช
ฉายพระรูปร่วมกัน ณ ภายในพระพุทธรัตนสถานมนทิราราม
ในพระบรมมหาราชวังชั้นใน เมื่อวันที่ ๓ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๔๑๖
เมื่อครั้งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕
ทรงเสด็จออกผนวชเป็นพระภิกษุในขณะทรงครองราชย์
และได้ประทับจำพรรษา ณ ที่นั้น
ทรงผนวชเป็นพระภิกษุเป็นเวลา ๑๕ วัน ก็ทรงลาผนวช


พระบรมฉายาลักษณ์รัชกาลที่ ๕
ครั้งทรงผนวชเป็นพระภิกษุ เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๑๖






colorization : spirits of siam







>>>>> จากซ้ายไปขวา :

๑. พระภิกษุพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕
ทรงมีพระสมณฉายาว่า “จุฬาลังกรโณภิกขุ”

๒. พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพระอรุณนิภาคุณากร
(หม่อมเจ้ากระจ่าง ลดาวัลย์ อรุโณ) ที่ สมเด็จพระพุฒาจารย์
ปฐมเจ้าอาวาสวัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม
เมื่อครั้งทรงดำรงพระอิสริยยศที่
“หม่อมเจ้าพระอรุณนิภาคุณากร” หม่อมเจ้าพระราชาคณะ
ทรงปฏิบัติหน้าที่เป็นพระอภิบาล (พระพี่เลี้ยง)

๓. พระเทพกวี (นิ่ม สุจิณฺโณ) วัดเครือวัลย์
เมื่อครั้งดำรงสมณศักดิ์ที่ พระสุคุณคณาภรณ์

๔. สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาปวเรศวริยาลงกรณ์
(พระองค์เจ้าฤกษ์ ปญฺญาอคฺโค)
สมเด็จพระสังฆราชพระองค์ที่ ๘ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์
เมื่อครั้งทรงดำรงพระอิสริยยศที่
“พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นบวรรังษีสุริยพันธุ์”
เจ้าคณะใหญ่คณะธรรมยุติกนิกาย วัดบวรนิเวศวิหาร
ทรงปฏิบัติหน้าที่เป็นพระราชอุปัธยาจารย์ (พระอุปัชฌาย์)
[สมเด็จฯ พระองค์นี้ทรงสร้างพระกริ่งปวเรศฯ
เป็นที่โด่งดัง หายาก และมีราคาแพงมาก]

๕. พระจันทรโคจรคุณ (ยิ้ม จนฺทรํสี)
ปฐมเจ้าอาวาสวัดมกุฏกษัตริยาราม

๖. สมเด็จพระวันรัต (ทับ พุทฺธสิริ)
ปฐมเจ้าอาวาสวัดโสมนัสวิหาร
เมื่อครั้งดำรงสมณศักดิ์ที่ พระพิมลธรรม

๗. พระพรหมมุนี (เหมือน สุมิตฺโต) วัดบรมนิวาส
เมื่อครั้งดำรงสมณศักดิ์ที่ พระอริยมุนี

๘. สมเด็จพระพุฒาจารย์ (ศรี อโนมสิริ) วัดปทุมคงคา
เมื่อครั้งดำรงสมณศักดิ์ที่ พระพรหมมุนี

๙. สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช (สา ปุสฺสเทโว)
สมเด็จพระสังฆราชพระองค์ที่ ๙ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์
ปฐมเจ้าอาวาสวัดราชประดิษฐสถิตมหาสีมาราม
เมื่อครั้งทรงดำรงสมณศักดิ์ที่ “พระสาสนโสภณ”
ทรงปฏิบัติหน้าที่เป็นพระราชกรรมวาจาจารย์

หมายเหตุ : จากการค้นคว้าของอาจารย์ชลทัต สุขสำราญ
โดยเปรียบเทียบกับโคลงในหนังสือ “คำกลอนสรรเสริญพระบารมี”
และหนังสืออื่นๆ พอจะอนุมานได้ว่าพระรูปประวัติศาสตร์นี้
น่าจะถ่ายเมื่อวันที่ ๓ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๔๑๖
ถ่ายโดย หลวงอัคนีนฤมิตร (จิตร จิตราคณี)
เมื่อยังมีบรรดาศักดิ์เป็นที่ ขุนสุนทรสาทิศลักษณ์
เจ้าของร้าน F.chit & son






ขอขอบพระคุณที่มาของรูปภาพ : อาจารย์ชลทัต สุขสำราญ



ภาพหมู่พระมหาเถรานุเถระ ที่ได้รับพระมหากรุณาธิคุณโปรดเกล้าฯ
อาราธนาให้เข้าร่วมในการพระราชพิธีทรงผนวช
ฉายพระรูปร่วมกัน ณ เชิงบันไดทางขึ้นพระพุทธรัตนสถานมนทิราราม
ในพระบรมมหาราชวังชั้นใน เมื่อปีพุทธศักราช ๒๔๑๖

>>>>> จากซ้ายไปขวา :

๑. สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช (สา ปุสฺสเทโว)
สมเด็จพระสังฆราชพระองค์ที่ ๙ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์
ปฐมเจ้าอาวาสวัดราชประดิษฐสถิตมหาสีมาราม
เมื่อครั้งทรงดำรงสมณศักดิ์ที่ “พระสาสนโสภณ”
ทรงปฏิบัติหน้าที่เป็นพระราชกรรมวาจาจารย์

๒. สมเด็จพระพุฒาจารย์ (ศรี อโนมสิริ)
เมื่อครั้งดำรงสมณศักดิ์ที่ พระพรหมมุนี วัดปทุมคงคา

๓. พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพระอรุณนิภาคุณากร
(หม่อมเจ้ากระจ่าง ลดาวัลย์ อรุโณ) ที่ สมเด็จพระพุฒาจารย์
ปฐมเจ้าอาวาสวัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม
เมื่อครั้งทรงดำรงพระอิสริยยศที่
“หม่อมเจ้าพระอรุณนิภาคุณากร” หม่อมเจ้าพระราชาคณะ
ทรงปฏิบัติหน้าที่เป็นพระอภิบาล (พระพี่เลี้ยง)

๔. พระพรหมมุนี (เหมือน สุมิตฺโต)
เมื่อครั้งดำรงสมณศักดิ์ที่ พระอริยมุนี วัดบรมนิวาส

๕. สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาปวเรศวริยาลงกรณ์
(พระองค์เจ้าฤกษ์ ปญฺญาอคฺโค)
สมเด็จพระสังฆราชพระองค์ที่ ๘ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์
เมื่อครั้งทรงดำรงพระอิสริยยศที่
“พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นบวรรังษีสุริยพันธุ์”
เจ้าคณะใหญ่คณะธรรมยุติกนิกาย วัดบวรนิเวศวิหาร
ทรงปฏิบัติหน้าที่เป็นพระราชอุปัธยาจารย์ (พระอุปัชฌาย์)
[สมเด็จฯ พระองค์นี้ทรงสร้างพระกริ่งปวเรศฯ
เป็นที่โด่งดัง หายาก และมีราคาแพงมาก]

๖. สมเด็จพระวันรัต (ทับ พุทฺธสิริ)
ปฐมเจ้าอาวาสวัดโสมนัสวิหาร
เมื่อครั้งดำรงสมณศักดิ์ที่ พระพิมลธรรม

๗. พระเทพกวี (นิ่ม สุจิณฺโณ) วัดเครือวัลย์
เมื่อครั้งดำรงสมณศักดิ์ที่ พระสุคุณคณาภรณ์



พระภิกษุพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
กับ “สามเณรพระองค์เจ้ามนุษยนาคมานพ”
(สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส
สมเด็จพระสังฆราชพระองค์ที่ ๑๐ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์)

ภายหลังจากออกพรรษา เมื่อปีพุทธศักราช ๒๔๑๖
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕
จะทรงเสด็จออกผนวชเป็นพระภิกษุ แล้วเสด็จประทับจำพรรษา
ณ พระพุทธรัตนสถานมนทิราราม ในเขตพระบรมมหาราชวังชั้นใน

ในคราวนั้น สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาปวเรศวริยาลงกรณ์
(พระองค์เจ้าฤกษ์ ปญฺญาอคฺโค) เมื่อครั้งทรงดำรงพระอิสริยยศที่
“พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นบวรรังษีสุริยพันธุ์”
เป็นพระราชอุปัธยาจารย์ (พระอุปัชฌาย์)
และได้เข้าไปประทับอยู่เป็นเพื่อน
อีกทั้งมีพระเถรานุเถระอื่นๆ ผลัดกันเข้าไปอยู่เป็นเพื่อนด้วย

นอกจากนี้แล้ว “สามเณรพระองค์เจ้ามนุษยนาคมานพ”
(สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส)

พร้อมด้วย สามเณรพระเจ้าบรมวงศ์เธอ
พระองค์เจ้าเกษมสันต์โสภาคย์ กรมหลวงพรหมวรานุรักษ์

สามเณรพระเจ้าบรมวงศ์เธอ
พระองค์เจ้าศรีสิทธิธงไชย กรมขุนสิริธัชสังกาศ

สามเณรพระเจ้าบรมวงศ์เธอ
พระองค์เจ้าสวัสดิประวัติ กรมพระสมมตอมรพันธ์

และสามเณรพระเจ้าบรมวงศ์เธอ
พระองค์เจ้าจันทรทัตจุฑาธาร กรมหมื่นวิวิธวรรณปรีชา

รวม ๕ องค์ได้เข้าไปอยู่สมทบ ทำวัตรสวดมนต์
และบิณฑบาต แต่มิได้อยู่รับใช้
คงเป็นด้วยพระภิกษุพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
ยังคงเป็นพระนวกภิกษุ หรือพระใหม่
การมีสามเณรไว้อุปัฏฐากรับใช้จึงเป็นการไม่สมควร
ดังมีข้อวัตรปฏิบัติ เช่น การบิณฑบาตก็ห่มคลุม
อุ้มบาตรเหมือนอย่างนอกวัง



เรียบเรียงมาจาก : หนังสือ พระประวัติตรัสเล่า
สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส
(เริ่มทรงพระนิพนธ์เมื่อวันอาทิตย์ที่ ๒ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๕๘)
มูลนิธิมหามกุฏราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์

>>>> จากกระทู้...ภาพประวัติศาสตร์
พระมหาเถระ กับ รัชกาลที่ ๕ ขณะทรงผนวช
http://www.dhammajak.net/forums/viewtopic.php?f=25&t=48305

สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาปวเรศวริยาลงกรณ์
http://www.dhammajak.net/forums/viewtopic.php?f=22&t=26031

สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส
http://www.dhammajak.net/forums/viewtopic.php?f=22&t=21082